‘ไฉนหนอ เราทั้งหลายจึงจักไม่มีความเกิด (แก่ เจ็บ ตาย เศร้าโศก ความคร่ำครวญ ความทุกข์กาย ความทุกข์ใจ และความคับแค้น) เป็นธรรมดา หรือความเกิด (แก่ เจ็บ ตาย เศร้าโศก ความคร่ำครวญ ความทุกข์กาย ความทุกข์ใจ และ ความคับแค้น) ไม่พึงมาถึงเราทั้งหลาย แต่ความปรารถนานี้ไม่พึงสำเร็จได้ตามความปรารถนานี้เรียกว่าการไม่ได้สิ่งที่ต้องการ เป็นทุกข์

โดยย่อ อุปาทานขันธ์    ๕    เป็นทุกข์    เป็นอย่างไร    คือ

                         ๑.    รูปูปาทานขันธ์                       (อุปาทานขันธ์คือรูป)

                        ๒.    เวทนูปาทานขันธ์                   (อุปาทานขันธ์คือเวทนา)

                        ๓.    สัญญูปาทานขันธ์                   (อุปาทานขันธ์คือสัญญา)

                        ๔.    สังขารูปาทานขันธ์                 (อุปาทานขันธ์คือสังขาร)

                        ๕.    วิญญาณูปาทานขันธ์              (อุปาทานขันธ์คือวิญญาณ)

เหล่านี้เรียกโดยย่อว่า    อุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์ นี้เรียกว่า ทุกขอริยสัจ

ทุกขสมุทยอริยสัจ (อริยสัจคือเหตุเกิดแห่งทุกข์) เป็นอย่างไร คือ ตัณหานี้เป็นเหตุเกิดในภพใหม่ สหรคตด้วยความกำหนัดยินดี เป็นเหตุ เพลิดเพลินในอารมณ์นั้นๆ คือ กามตัณหา ภวตัณหา และวิภวตัณหา นี้เรียกว่า ทุกขสมุทยอริยสัจ

ทุกขนิโรธอริยสัจ (อริยสัจคือความดับทุกข์) เป็นอย่างไร คือ ความสำรอกและความดับโดยไม่เหลือ ความปล่อยวาง ความสละคืน ความพ้น ความไม่ติดอยู่ นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธอริยสัจ

ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ (อริยสัจคือข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์) เป็นอย่างไร คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล..."

(Source: พระสุตตันตปิฎก  มัชฌิมนิกาย  อุปริปัณณาสก์  [๔.  วิภังควรรค] ๑๑.  สัจจวิภังคสูตร)